چنان كه در فراز پيشين آمد ، روان انسان سيستم بسيار پيچيده اى دارد كه قابل مقايسه با پيچيدگى بيولوژيك يا فيزيولوژيك بعد جسمانى او نيست ؛ بنابراين ، همان گونه كه علم طب با سابقه ى چندين هزار ساله هنور در معالجه ى انسان به تجربه اندوزى ها و آزمون و خطا نياز دارد و به همين دليل روز به روز ، هر دارو كه تجويز م شود ، بعد از چندى عوارض زودرس و يا ديررس آن اعلام مى شود . به همين صورت و بلكه دقيق تر از آن ، بعد مجرد وجود او نيز به پزشكان روحى و مربيان الهى ورزيده نياز دارد ، تا مشكلات روح و روان او را كه هزاران بار مشكل تر از درمان بيمارى هاى جسمى است ، حل كنند .
بر اين اساس ، امام سجاد عليه السلام در اين فراز به نكته اى ظريف در مورد گرفتارى هاى درونى و موانع باطنى و رذيلت هاى اخلاقى نهفته در وجود انسان پرداخته است كه متأسفانه پس از برطرف شدن يكى ، صفت ديگر به طور خودجوش در باطن جان انسانى ظاهر مى گردد و جايگزين بدتر براى صفت قبلى مى گردد.
........................



















