شيخ در مفتاح الفلاح اين دعا را در تعقيب صبح نقل مى فرمايد، و معنى اول كه ذكر شد ذكر مى فرمايد و بعد اعتراض بر خود مى نمايد به قول خود اين معنى مستفاد مى شود از قول امام عليه السلام يولج كل واحد منها فى صاحبه، پس چه فائده دارد قوله تعالى و يولج صاحبه فيه در جواب فرمود: مراد او عليه السلام تنبيه است بر امر عجيب او و حصول زياده و نقصان است معا در هر يك از روز و شب در آن واحد لكن با اختلاف بلدان مثل بلاد شماليه از خط استواء و جنوبيه ى آن مى خواهد مسكونه باشد، يا نه، تابستان شمالى زمستان جنوبى است و بالعكس پس زياده و نقصان واقع است در وقت واحد لكن در دو بقعه اگر امام تصريح به فقره ى اخيره نمى فرمود معلوم نمى شد بلكه ظاهر كلام او عليه السلام وقوع زياده نهار در وقتى و نقصان در وقت ديگر و كذلك شب چنانچه محبوبست در نزد عوام و خواص دوار حاليه تمام شد كلام شيخ.
بدانكه معنى كه شيخ فرمود همان معنى اول مجمع البيان است در تفسير آيه و آن معنى خلاف ظاهر آيه است به دو وجه:
اول- ايلاج به معنى ادخال در خود استعمال نشده بلكه در زياده و نقصان استعمال شده است و اين استعمال مجاز است قرينه بر آن نداريم
دوم- فعل مضارع ظهور در استمرار و ثبات دارد و با اينكه بلاد واقعه در خط استواء هميشه شب و روز مساوى است زياده و نقصان در آن نيست و همچنين در غالب آفاق مائله دو روز يوم اعتدال شب و روز مساوى است و اهمال از ذكر آنها شده است.
.........................



















