برنامه روزانه یك مسلمان
بخشی از دعای ششم صحیفه سجادیه
یك مسلمان باید برنامه
امام معصوم عليه السلام در اين فراز دشمن را با تمام توطئه ها و انواع خطرها و مكرهايى كه از طرف او ممكن است متوجه انسان شود ، در نظر آورده و از خداوند متعال دفع آن را درخواست فرموده است .
ظرافت اين درخواست امام عليه السلام از آن جا ناشى مى شود كه هرگاه دشمن بخواهد به رقيب ضربه اى وارد سازد و او را متضرر كند ، ابتدا نقشه ى خود را در ذهن مرور مى كند و از پيش رقيب را با چشم زير نظر مى گيرد ، يا سخنان او را خوب مى شنود . بنابراين ، اگر آدمى از تيررس حواس ديدارى و شنيدارى دشمن به دور ماند و از صفحه ى ذهن او زدوده شود ، بستر عداوت ورزى و در نتيجه ضربه پذيرى از بين مى رود ؛ از اين رو امام سجاد عليه السلام از خداوند سبحان درخواست نموده است كه مرا از چشم و گوش و خيال و خاطر او مخفى نگاه دار و زبان او را كند ساز ؛ هم چنين خوارى او را از خداوند سبحان خواسته است تا به جبروت و گردن كشى خود غره نشود و هوس به خاك انداختن به سرش نزند و نيز دفع ضرر او را طلبيده است .
محقق بزرگوار ، مرحوم «سيد عليخان مدنى» ، شارح صحيفه در اين جا از بعضى اديبان نقل مى كند كه «ضر» ضد نفع است و به ضرر در اموال و ساير متعلقات انسانى اطلاق مى شود ، ولى «ضر» به معناى خلل وارد بر بدن مى باشد و اعم از بيمارى و فقر است .
انواع شرور و مكرهاى شيطان
امام سجاد عليه السلام سپس از انواع شرور شيطان به خدا پناه مى برد كه هر يك از اين صفات تهديد خطرناكى براى سعادت آدمى به شمار مى رود . «غمز» به معناى اشاره بر اساس توطئه و طعن است و «همز» به معناى غيبت و نيز ذكر عيوب و نقص مى باشد و «لمز» به معناى به رخ كشيدن عيب در حضور فرد بوده و «حسد» به معناى ميل دشمن به زوال مزيت ها ، كمالات و خيرات است و «حبائل» به معناى تور صيادى است و «مصائد» ابزار و وسايل صيد را گويند و «خيل» به معناى سوارانى است كه دستياران و مأموران ستمگران اند و «رجل» به مردان سواره و ياران و تابعان ظالمان اطلاق مى شود .
در پايان حضرت مى فرمايد : «انك عزيز قدير». اين سخن در واقع دليل همه ى خواسته هاى حضرت است ، كه خداوند ، عزتمند بى همتايى است كه كسى توانايى مقابله و ياراى ايستادگى در برابر او را ندارد و سبحات جلال و انوار جمال و كمالش ، بهره اى از قدرت و حظى از عزت و رشحه اى از كرامت براى كسى باقى نمى گذارد . از اين رو ، سزد كه دامن ظلم و تجاوز را برچيند و ستم كشيده ى بيچاره را دست گيرد ، بنابراين ، شايسته است كه بر اين اسماى حسنى و صفات عليا ستوده و شكرانه ى او در حد بندگى به جاى آورده شود.
جل جلاله و عم نواله و عظم شأنه .
اللهم صل على محمد و آله ، و من أرادنى بسوء فاصرفه عنى ، و ادحر عنى مكره ، و ادرأ عنى شره ، و رد كيده فى نحره ، و اجعل بين يديه سدا حتى تعمى عنى بصره ، و تصم عن ذكرى سمعه ، و تقفل دون اخطارى قلبه ، و تخرس عنى لسانه ، و تقمع رأسه ، و تذل عزه ، و تكسر جبروته ، و تذل رقبته ، و تفسخ كبره ، و تؤمننى من جميع ضره و شره و غمزه و همزه و لمزه و حسده و عداوته و حبائله و مصائده و رجله و خيله ، انك عزيز قدير ؛
خدايا ! بر حضرت محمد و خاندان او درود فرست و هر كس اراده ى بدى درباره ى من دارد ، او و مكر و شرش را از من دور گردان و نيرنگش را به خودش باز گردان و در برابرش آن چنان مانعى قرار ده كه چشم او را كور و گوش او را كر و قلب او را قفل و زبانش را گنگ سازى و او را سرافكنده كنى و عزتش را به خوارى مبدل نمايى و سطوتش را بشكنى و طوق خوارى بر گردنش اندازى و كبرش را زايل كنى و مرا از زيان ها و شرورش و نيز عيب جويى و عيب گويى و نكوهش گرى وى در حضور من يا پشت سرم و هم چنين حسد و عداوت وى در امان دار و از شر كمندها و دام ها و اطرافيان و دستيارانش محافظت فرما كه تو عزيز و توانايى .
توطئه ها و خطرهاى دشمن
امام معصوم عليه السلام در اين فراز دشمن را با تمام توطئه ها و انواع خطرها و مكرهايى كه از طرف او ممكن است متوجه انسان شود ، در نظر آورده و از خداوند متعال دفع آن را درخواست فرموده است .
ظرافت اين درخواست امام عليه السلام از آن جا ناشى مى شود كه هرگاه دشمن بخواهد به رقيب ضربه اى وارد سازد و او را متضرر كند ، ابتدا نقشه ى خود را در ذهن مرور مى كند و از پيش رقيب را با چشم زير نظر مى گيرد ، يا سخنان او را خوب مى شنود . بنابراين ، اگر آدمى از تيررس حواس ديدارى و شنيدارى دشمن به دور ماند و از صفحه ى ذهن او زدوده شود ، بستر عداوت ورزى و در نتيجه ضربه پذيرى از بين مى رود ؛ از اين رو امام سجاد عليه السلام از خداوند سبحان درخواست نموده است كه مرا از چشم و گوش و خيال و خاطر او مخفى نگاه دار و زبان او را كند ساز ؛ هم چنين خوارى او را از خداوند سبحان خواسته است تا به جبروت و گردن كشى خود غره نشود و هوس به خاك انداختن به سرش نزند و نيز دفع ضرر او را طلبيده است .
محقق بزرگوار ، مرحوم «سيد عليخان مدنى» ، شارح صحيفه در اين جا از بعضى اديبان نقل مى كند كه «ضر» ضد نفع است و به ضرر در اموال و ساير متعلقات انسانى اطلاق مى شود ، ولى «ضر» به معناى خلل وارد بر بدن مى باشد و اعم از بيمارى و فقر است .
انواع شرور و مكرهاى شيطان
امام سجاد عليه السلام سپس از انواع شرور شيطان به خدا پناه مى برد كه هر يك از اين صفات تهديد خطرناكى براى سعادت آدمى به شمار مى رود . «غمز» به معناى اشاره بر اساس توطئه و طعن است و «همز» به معناى غيبت و نيز ذكر عيوب و نقص مى باشد و «لمز» به معناى به رخ كشيدن عيب در حضور فرد بوده و «حسد» به معناى ميل دشمن به زوال مزيت ها ، كمالات و خيرات است و «حبائل» به معناى تور صيادى است و «مصائد» ابزار و وسايل صيد را گويند و «خيل» به معناى سوارانى است كه دستياران و مأموران ستمگران اند و «رجل» به مردان سواره و ياران و تابعان ظالمان اطلاق مى شود .
در پايان حضرت مى فرمايد : «انك عزيز قدير». اين سخن در واقع دليل همه ى خواسته هاى حضرت است ، كه خداوند ، عزتمند بى همتايى است كه كسى توانايى مقابله و ياراى ايستادگى در برابر او را ندارد و سبحات جلال و انوار جمال و كمالش ، بهره اى از قدرت و حظى از عزت و رشحه اى از كرامت براى كسى باقى نمى گذارد . از اين رو ، سزد كه دامن ظلم و تجاوز را برچيند و ستم كشيده ى بيچاره را دست گيرد ، بنابراين ، شايسته است كه بر اين اسماى حسنى و صفات عليا ستوده و شكرانه ى او در حد بندگى به جاى آورده شود.
جل جلاله و عم نواله و عظم شأنه.
................................
